‘EZONSTAD, naar men wil een voormalige stad in de provincie. Friesland, welke zou hebben gelegen aan de Lauwerzee en de mond van de Zuider-Ee, waar thans nog Ezumburen en de Ezumazijl liggen, aan de oostkust der grietenij Oost-Dongeradeel.’
In het laatst van het jaar 803, op St. Thomasdag, leed Friesland grote verliezen door een geweldige overstroming. Ezonstad deelde rijkelijk in deze ramp: want hier verdronken 500 mensen; het water deed de wallen wegspoelen, en 35 huizen stortten in.
In het jaar 808, kwamen de Noormannen onverwachts de Lauwerzee op, overvielen Ezonstad, en verbranden de gehele plaats, op slechts 24 huizen na, welke nog gespaard bleven, en, zo als de overlevering zegt, van hard dak waren. Door al deze rampen was Ezonstad veel in macht en aanzien verminderd, doch, desniettemin, wordt zij nog in het jaar 958 een machtige stad genoemd, doch is daarna, wellicht door nieuwe vloeden, geheel weggespoeld.
In het jaar 1422 was te dezer plaatse nog een groot kasteel, door wallen en grachten omgeven.
De landpunt waarop Oostmahorn ligt, vormde tijdens het begin van de tachtigjarige oorlog (1568-1648) een strategische plek waar landingen op de Friese kust konden worden uitgevoerd.
Vandaag de dag is er niet veel meer over van Esonstad. Het gehucht Oostmahorn bestaat uit een aantal huizen en een jachthaven. De zee werd Lauwersmeer en de rust keerde voor altijd weer.
Toch bleef de naam hangen. En nu is er een nieuw Esonstad opgebouwd. Een klein vestingstadje aan de rand van het Lauwersmeergebied. Uniek in Nederland. Nieuwe huizen in oude stijl, tussen een agrarisch gebied en een prachtig natuurlandschap met veel water in de buurt.
Actieve rustzoekers zullen zich hier gaan vestigen. Natuurlijk is dit een ideaal gebied voor de watersporter die wat meer ruimte nodig heeft. Op het Lauwersmeer kan naar hartenlust gevaren worden en voor de mensen die nog meer ruimte nodig hebben, is er de Waddenzee.
In dit gebied is de watersport nog in ontwikkeling. Dat biedt kansen en mogelijkheden. Ook voor Bert en Ina Tichelaar. Zij hebben in Esonstad een winkelpand en bedrijfspand gekocht. Aan het centrale plein en aan het water, met zicht op de sluis, ligt hun winkel. Een gezellig pand met uitstraling. Alle ligplaatsen in Esonstad worden van hieruit verhuurt.
Aan het plein liggen verder nog cafés, restaurants en diverse winkels. Het wordt het kloppend hart van het stadje.
Net buiten Esonstad staat een multifunctioneel gebouw. Hier wordt de werkplaats van Boats In Trade BV ondergebracht. Dit gebouw is eenvoudig met (grote) vrachtwagens te bereiken en de helling geeft mogelijkheden om (nieuwgebouwde) schepen te water te laten. Daarnaast zijn er ook nog een klein zwembad en recreatiehal in ondergebracht.
De gemeente Dongeradeel en provincie Friesland steunen de recreatieve ontwikkeling in dit gebied, dus kunnen Bert en Ina goed vooruit.
Esonstad ligt binnendijks, aan de andere kant van de dijk is een kleine buitenhaven en even verderop de oude jachthaven van Oostmahorn. Deze jachthaven ziet er eenvoudig uit. Het havengebouwtje ziet er enigszins vervallen uit. Het is aan een opknapbeurt toe. Rond deze jachthaven is een camping met voornamelijk stacaravans. Een paar jaar geleden zijn er een aantal watergerichte bungalows gebouwd.
